webajans.com
Kurucumuz Koray Köylü'nün yapay zekâ cevap motorları üzerine değerlendirmesi 31 Temmuz 2026'da İnternet Haber'de yayımlandı. İnsanlar cevabı doğrudan yapay zekâdan alıp siteye hiç uğramayınca ziyaretçiye bağlı olan reklam geliri, satış ve bilinirlik birlikte zayıflıyor. Gelir gidince site kapanıyor, site kapanınca orada biriken bilgi de internetten siliniyor. Haberin dijital arşiv uyarısı buradan çıkıyor. Değerlendirme beş ayrı araştırmaya dayanıyor. Beşinin de birincil kaynağını, hangi dönemi kapsadığını ve neyi ölçmediğini bu sayfaya çıkardık.
Trafik giderse arşiv de gider
Bir soruyu yapay zekâya sorduğunuzda aldığınız cevabın arkasında, birinin yıllar önce yazıp yayımladığı bir sayfa duruyor. Siz o sayfaya uğramıyorsunuz. Sayfanın sahibi de sizin geldiğinizi görmüyor.
Reklam geliri, satış ve bilinirlik uzun süredir ziyaretçi sayısına bağlıydı. Ziyaretçi gelmeyince o sayfayı ayakta tutmanın karşılığı azalıyor. Bir yayıncı ya da işletme siteyi kapattığında yalnız kendi geliri bitmiyor, orada biriken bilgi de kayboluyor. İnternet Haber'deki değerlendirmenin dijital arşivlere uzanmasının sebebi bu zincir.
Haberin kapanış cümlesi de bunun üzerine kuruluyor: "İşletmeler dijital varlıklarını yalnızca bir tanıtım vitrini olarak değil, algoritmaların okuyup değerlendirebildiği güçlü bir bilgi altyapısı olarak yeniden tasarlamadığı sürece yapay zekâ çağının rekabet koşullarında kalıcı başarı elde etmeleri giderek zorlaşacak."
Haberdeki rakamlar kime ait?
Rakamların hiçbiri bize ait değil. Hepsi kamuya açık araştırmalardan geliyor ve her biri farklı bir şeyi ölçüyor.
| Rakam | Ne diyor | Kim ölçtü | Dönem |
|---|---|---|---|
| %25 | Klasik arama hacminde beklenen düşüş | Gartner (öngörü) | Şubat 2024, hedef yıl 2026 |
| %8'e karşı %15 | Özet çıkan aramada bir bağlantıya tıklama, özet çıkmayana kıyasla | Pew Research Center | Mart 2025, Amerika |
| %1 | Özetin içindeki kaynak bağlantısına tıklama | Pew Research Center | Mart 2025, Amerika |
| %58 | İlk sıradaki sayfanın kaybettiği tıklama | Ahrefs | Aralık 2023 ile Aralık 2025 kıyası |
| 71.000'e 1 | Claude'un gönderdiği her ziyaretçiye karşılık yaptığı sayfa isteği | Cloudflare | 19-26 Haziran 2025 |
| %38 | 2013'teki sayfaların erişilemez hale gelme oranı | Pew Research Center | Mayıs 2024 |
Her ölçüm neyi görüyor, neyi görmüyor?
Gartner'ın %25'i Şubat 2024'te yapılmış bir tahmin. Hedef yılı 2026 ve yıl daha bitmedi, tuttu ya da tutmadı demek için erken.
Pew'in rakamları Amerika'da yaşayan 900 kişinin tarayıcı hareketlerinden çıkıyor. Mart 2025 boyunca 68.879 Google araması izlenmiş, bunların 12.593'ünde yapay zekâ özeti görünmüş. Türkiye için ayrı bir kırılım yayımlanmadı, o yüzden oranları genel eğilim olarak okumak gerekiyor.
Ahrefs'in %58'i 300.000 anahtar kelimenin masaüstü tıklama oranını iki Aralık ayı arasında kıyaslıyor. Aynı çalışma ikinci sıradaki sayfanın tıklamalarının yarısını, onuncu sıradakinin de beşte birine yakınını kaybettiğini söylüyor. Ahrefs bir SEO aracı üreticisi, yani ölçen tarafın konuda ticari çıkarı var. Yöntemini ve veri kaynağını açık yayımlaması bu yüzden kayda değer.
Cloudflare'ın oranı kendi ağından geçen trafiği sayıyor. 19-26 Haziran 2025 haftasında Anthropic'in Claude'u, yayıncı sitelerine gönderdiği her bir ziyaretçi için o sitelerden yaklaşık 71 bin sayfa isteğinde bulunmuş. Oran haftadan haftaya ciddi biçimde oynuyor, haberdeki 73 bin de başka bir haftanın değeri. Cloudflare güncel rakamları Radar sayfasında yayımlıyor. Ölçümün bir sınırı da var. Claude uygulamasından gelen ziyaretler tarayıcıya kaynak bilgisi taşımadığı için sayılamıyor, yani gerçek makas bu kadar geniş olmayabilir. Yine de asıl mesaj değişmiyor. Taranan içerikle geri gelen ziyaretçi arasındaki fark her ölçümde büyük.
Arşiv tarafında ölçülen ne, tahmin edilen ne
Pew'in Mayıs 2024 çalışması, 2013'te erişilebilir olan sayfaların %38'inin ölçüm yapıldığı Ekim 2023'te artık açılmadığını buldu. Örneklenen haber sayfalarının %23'ünde de en az bir kırık bağlantı çıktı. Bu kayıp, yapay zekâ cevap motorları yaygınlaşmadan önce ölçüldü.
Bağlantı çürümesi internetin eski bir hastalığı. Haberdeki iddia daha dar. Cevap motorları bu hastalığı yaratmadı, gelir kaybı üzerinden hızlandırabilir. Bunu ölçen bir çalışma henüz olmadığı için bölümü bir tahmin olarak okumak gerekiyor.
Yıllardır bu işin içindeyim ve kapanan bir sitenin arşivini kimsenin devraldığını görmedim. Alan adı yenilenmediğinde orada ne varsa gidiyor. Yedeğini alan da çoğu zaman kimse olmuyor.
İşletmenizin bu tabloda durduğu yer
Tablo ilk bakışta yayıncıların derdi gibi görünüyor. Bir kuaförün, bir nakliyecinin ya da bir matbaacının reklam geliri yok. Fakat aynı mekanizma onların kapısına da uğruyor. Müşteri "hafta sonu açık matbaa" diye sorduğunda cevabı veren taraf artık sizin siteniz değil, sitenizi okumuş bir yazılım.
Değişen şey, sayfanın kime hitap ettiği. Sayfanın artık iki okuru var: insan ve cevabı üreten sistem. Haberde sıralanan gereklilikler bunun karşılığı: sayfanın hızlı açılması, bilgilerin düz metin olarak yazılı olması, künyenin her yerde aynı kalması ve içeriğin makine tarafından ayrıştırılabilir bir yapıda durması. Cevap motorlarında görünmenin nasıl işlediğini ayrıca yazmıştık.
Sitesi olmayan işletme denklemin tamamen dışında kalıyor. Yapay zekâ ancak yazılmış olanı okuyabiliyor, sayfasında içerik olmayan işletmeyi hiçbir cevabın içine koyamıyor. Cevabın içinden gelen ziyaretçi ise az ama nitelikli. Yapay zekâ önerisiyle gelen kişinin neden daha çok sayfa gezdiğini veriyle göstermiştik.
Haberin tamamı İnternet Haber'de
Değerlendirmenin tamamını kaynağında okuyabilirsiniz: Yapay Zekâ Cevap Motorları Dijital Arşivleri Tehdit Ediyor, İnternet Haber, 31 Temmuz 2026. Yayın için İnternet Haber ekibine teşekkür ederiz.
Bu yazının kendisi de anlattığı sorunun içinde duruyor. Cevap motorları bu sayfayı da okuyup özetleyebilir, okurun buraya hiç gelmemesi mümkün. Yine de haberin bağlantısını en başa koyduk ve her rakamın kaynağını tek tek yazdık. Bir ölçümün nereden geldiğini merak eden okur kaynağa gidebiliyorsa o kaynak da ayakta kalıyor. İnternetin hafızasını koruyan şey, bu sıkıcı alışkanlığın sürmesi.
Bu yazıyla ilgili merak edilenler
Yazıyı okurken aklınıza takılabilecek soruları kısaca yanıtladık.
Yapay zekâ cevap motoru ne demek?
Sorduğunuz soruya bağlantı listesi yerine doğrudan cevap veren sistemlere verilen ad. ChatGPT, Gemini ve Google aramasında çıkan yapay zekâ özetleri bu gruba giriyor. Klasik aramada cevabı bulmak için bir siteye gidiyordunuz, cevap motorunda cevap ekranda bitiyor.
Yapay zekâ özeti çıkınca sitelere gelen tıklama gerçekten azalıyor mu?
Pew Research Center'ın Mart 2025'te 900 kişinin 68.879 Google aramasını izlediği çalışmada, yapay zekâ özeti çıkan aramaların %8'inde bir bağlantıya tıklandı. Özet çıkmayan aramalarda bu oran %15'ti. Özetin içindeki kaynak bağlantısına tıklama ise %1'de kaldı. Ölçüm Amerika'da yapıldı, Türkiye için ayrı bir kırılım yayımlanmadı.
Dijital arşivlerin yok olmasının sebebi yapay zekâ mı?
Ölçülen şey bu değil. Pew'in Mayıs 2024 çalışması 2013'te var olan sayfaların %38'inin ölçüm anında erişilemez olduğunu gösteriyor ve bu kayıp cevap motorları yaygınlaşmadan önce başladı. Haberdeki iddia, trafik ve gelir kaybının siteleri kapanmaya daha yakın hale getirerek erimeyi hızlandırabileceği. Bunu ölçen bir çalışma henüz yok, yani ortada bir öngörü var.
Küçük bir işletme bu tablodan ne çıkarmalı?
Müşterinin bir bölümü artık siteye hiç gelmeden karar veriyor. Sitenin işi yalnız insana güzel görünmek olmaktan çıkıyor, cevabı üreten sisteme doğru bilgiyi okutmak da işin parçası. Ne yaptığınız, nerede yaptığınız, çalışma saatiniz ve iletişim bilginiz sayfada düz metin olarak yazılıysa cevabın içine girme ihtimaliniz var. Cevap motorları görsele gömülü yazıyı güvenilir biçimde okumuyor, düz metin her zaman önde.
Kaynaklar
- 01İnternet Haber: Yapay Zekâ Cevap Motorları Dijital Arşivleri Tehdit Ediyor (31 Temmuz 2026)
- 02Gartner: Search Engine Volume Will Drop 25% by 2026 (19 Şubat 2024)
- 03Pew Research Center: Yapay zekâ özeti çıkınca kullanıcılar bağlantılara daha az tıklıyor (22 Temmuz 2025)
- 04Ahrefs: AI Overviews Reduce Clicks by 58% (4 Şubat 2026)
- 05Cloudflare: Tarama ve yönlendirme oranları Radar'da (1 Temmuz 2025)
- 06Pew Research Center: When Online Content Disappears (17 Mayıs 2024)
