Koray Köylü
1 Ağustos 2026'dan sonra reklam verirken üç konuda daha dikkatli olmamız gerekecek. Bir reklamı yapay zekâyla hazırladıysak bunu görene fark ettireceğiz. Birinin karşısına kişisel verisine bakarak reklam çıkarıyorsak, neye göre çıkardığımızı ve bu ayarı nasıl değiştirebileceğini ona söyleyeceğiz. Ve gösterdiğimiz müşteri yorumlarının gerçekten o kişilerden geldiğini kanıtlayabiliyor olacağız. Bütün bunlar, Ticaret Bakanlığı'nın 1 Temmuz'da Resmî Gazete'de yayımladığı yönetmelik değişikliğiyle geliyor (sayı 33297). İlk bakışta 'ben internetten satış yapmıyorum ki, bana ne' diyebilirsiniz. Fakat sosyal medyada paylaştığınız bir tanıtım, yapay zekâyla ürettiğiniz bir afiş ya da sitenizdeki yorumlar da bu işin içinde. Değişikliği resmî metinden okuduk, sizin için ne anlama geldiğini adım adım görelim.
Nedir bu değişiklik?
Ortada yepyeni bir kanun yok aslında. Yıllardır yürürlükte olan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği güncellendi. Kapsamı da hayli geniş; yapay zekâdan influencer tanıtımlarına, indirimli satıştan müşteri yorumlarına kadar on ayrı başlıkta yeni kural getiriyor. Önce tarihe ve künyeye bakalım.
| Başlık | Ne diyor |
|---|---|
| Düzenleme | Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik |
| Yayım | 1 Temmuz 2026, Resmî Gazete sayı 33297 |
| Yürürlük | 1 Ağustos 2026 |
| Yürüten | Ticaret Bakanlığı, Reklam Kurulu |
| Kimi ilgilendirir | Reklam veren her işletme; yalnız e-ticaret değil |
Yapay zekâ kullandıysanız saklamayın
Değişikliğin en dikkat çeken tarafı haliyle yapay zekâ; yönetmelik bu işe iki ayrı maddede giriyor. 18. maddeye göre, bir reklamda tüketicinin kararını ciddi biçimde etkileyecek şekilde yapay zekâ veya başka bir yazılım kullanıyorsanız, yahut insandan ayırt edilemeyen dijital bir karakter varsa, bunu herkesin anlayacağı açıklıkta belirtmeniz gerekiyor.
27. madde daha sert bir yere basıyor. Gerçek bir insanın yapay zekâyla üretilmiş kopyasını, o ürünü sanki gerçekten denemiş, kullanmış ya da tavsiye etmiş gibi göstermek yasaklandı. Son bir yılda hepimiz o 'sahte memnun müşteri' videolarından epey bunaldık; kural tam da onlara bakıyor. Neyin serbest kalıp neyin yasaklandığı da gayet net.
| Serbest | Yasak |
|---|---|
| Yapay zekâ ile reklam görseli veya metni üretmek | Yapay zekâ kullanımını gizlemek, gerçek çekim gibi göstermek |
| Yapay zekâ kullanıldığını açıkça belirtmek | Gerçek kişinin yapay kopyasına ürünü kullanmış izlenimi verdirmek |
Hedefli reklam ilk kez adıyla anıldı
Dijital pazarlamanın belkemiği sayılan bir uygulama, ilk kez ismiyle yönetmeliğe girdi. Birinin konumuna, geçmiş aramalarına, yaşına, alışkanlıklarına bakıp ona özel reklam çıkarıyorsanız, o kişiye bu reklamı neye göre gösterdiğinizi ve ayarı nasıl değiştirebileceğini kolayca bulabileceği bir yerde anlatmanız gerekecek.
Çocuklar konusunda kapı tümden kapandı: çocuk olduğu bilinen ya da tahmin edilebilen birine, kişisel verisinden yola çıkarak hedefli reklam yapılamayacak. İş doğrudan kişisel veriyle iç içe geçtiği için KVKK tarafını da aynı masada düşünmek gerekiyor. İşin sevindiren yanı, kişisel veriye hiç bulaşmadan da bir işletmeyi aramada bulunur kılmak mümkün; bunun yollarını Google'da kaçıncı sırada olduğunuz yazımızda uzun uzun yazmıştık.
Müşteri yorumlarında iş ciddiye biniyor
Doğrusunu isterseniz bizi en çok ilgilendiren kısım burası. Bundan böyle, arkasında gerçek bir alışveriş olduğunu belgeleyemediğiniz bir yorumu sitenize ya da reklamınıza koyamayacaksınız. Bir ayrıntı daha var: olumlu yorumları vitrine dizip olumsuzları kuytuya atmak da bitiyor, farklı başlıklar altındaki değerlendirmelerin aynı yerde durması isteniyor.
webajans'ta bir müşteri görüşü ancak gerçek adla ve yazılı onayla yayına girer; uydurma puan da hayali yorum da koymayız. Şimdiye kadar bu bizim tercihimizdi; artık kanunun da şartı. Dürüst bir vitrinin uzun vadede neden kazandırdığını site bakımı yazımızda da anlatmıştık.
Kanalınıza göre karşınıza çıkabilecekler
Yönetmeliğin ilgisi yapay zekâ ve yorumlarla da sınırlı değil. Sosyal medyada tanıtım yaptırıyor, indirim duyuruyor ya da ürününüzü 'çevre dostu' diye pazarlıyorsanız, tabloda size dokunan bir satır olabilir.
| Konu | Yeni kural |
|---|---|
| Sosyal medya tanıtımı | Menfaat karşılığı tanıtımda "Reklam" veya "Tanıtım" ibaresi ve reklam vereni gösteren açıklama zorunlu |
| İndirimli satış | İndirimden önceki fiyat, malın son 10 gündeki en düşük fiyatı üzerinden gösterilir |
| Çevresel beyan | "Çevre dostu" gibi genel ifadeler belgelenmeden kullanılamaz; kanıt yetkili veya akredite kuruluştan olmalı |
| Şikâyet yanıtı | Değerlendirme platformlarında satıcının yanıt süresi 72 saatten 48 saate indirildi |
Bana kalırsa bu kurallar geç bile kaldı
Bu haberi neden bir tehdit gibi görmediğimi söyleyeyim. Yıllardır bu sektörün içindeyim ve her yeni düzenleme çıktığında aynı telaşı görürüm: 'eyvah, artık şunu yapamayacağız.' Oysa buradaki kuralların istediği şey son derece yalın. Reklamında yapay zekâ varsa saklama, birini verisine göre hedefliyorsan açık ol, görmediğin bir müşteriyi görmüş gibi anlatma. Dürüst çalışan bir esnafın kafasında bunlar zaten var. Beni asıl rahatsız eden, işini özensiz yapanla düzgün yapanın aynı vitrinde yan yana durabilmesiydi; bu düzenleme aradaki çizgiyi kalınlaştırıyor.
Peki ne yapmalı? Önümüzdeki birkaç hafta içinde şu üç şeye bakın. Yapay zekâyla hazırladığınız reklam görsellerinde küçük bir not düşülmüş mü, sosyal medyadaki tanıtımlarınızda 'reklam' ya da 'iş birliği' geçiyor mu, gösterdiğiniz yorumların gerçekten alışverişe dayandığını kanıtlayabiliyor musunuz. Kendi durumunuzu hukuki yönden değerlendirmek için resmî metni okuyup bir avukata danışın; ben mevzuatı sade bir dile çeviririm, hukuk tavsiyesini işin uzmanına bırakırım. İşini temiz yürütene 1 Ağustos bir yük getirmiyor. Göze girmek için kısa yola sapanlar ayıklandıkça, hakkıyla çalışan nihayet öne çıkacak.
1 Ağustos yaklaşırken telaşa gerek yok. Reklam veriyorsanız yukarıdaki birkaç noktayı gözden geçirmek, gerekiyorsa ufak düzeltmeler yapmak yeterli olacak. Bu tür düzenlemeleri sizin yerinize takip etmek de bizim işimiz. Siz işinize bakın, önemli bir gelişme olduğunda haberi buradan okursunuz.
Bu yazıyla ilgili merak edilenler
Yazıyı okurken aklınıza takılabilecek soruları kısaca yanıtladık.
Ben internetten satış yapmıyorum, bu beni de ilgilendirir mi?
Büyük ihtimalle evet. Yönetmelik e-ticareti değil, genel olarak ticari reklamı düzenliyor. Sosyal medyada verdiğiniz bir tanıtım, yapay zekâyla hazırladığınız bir görsel ya da sitenizde gösterdiğiniz müşteri yorumları da bu kapsama girebiliyor. Hizmet veren küçük bir işletme, en az bir e-ticaret firması kadar bu kuralların içinde.
Reklamımda yapay zekâyla üretilmiş bir görsel kullandım, ne yapmam lazım?
Reklamın uygun bir yerinde yapay zekâdan yararlanıldığını, izleyenin fark edebileceği biçimde belirtmeniz yeterli; üretimin kendisi serbest. Bir de gerçek bir insanın yapay kopyasını, o ürünü kullanmış gibi göstermek tamamen yasak, orada dikkatli olun.
Sitemdeki müşteri yorumları için ne değişiyor?
Bundan sonra yalnızca gerçekten alışveriş yapıldığını doğrulayabildiğiniz yorumları yayınlayabilirsiniz. Nereden geldiği belli olmayan, ispatlanamayan bir yorumu reklam gibi kullanamıyorsunuz. Bu aslında webajans'ın en başından beri savunduğu çizgi: gerçek müşteri, gerçek onay.
Uymazsam başıma ne gelir?
Reklam Kurulu, kurallara aykırı reklamlar için durdurma, düzeltme ve idari para cezası gibi yaptırımlar uygulayabiliyor. Cezaların güncel tutarını ve kendi durumunuzu değerlendirmek için resmî metni okuyup bir avukata ya da mali müşavire danışmanızda fayda var.
