Koray Köylü
Sitenizde yapay zekâyla hazırladığınız her cümlenin altına etiket koyma zorunluluğu gelmiyor. Ağustos'un ilk iki gününde birbirinden bağımsız iki kural yürürlüğe giriyor ve ikisi de dar bir alana bakıyor. Türkiye'de 1 Ağustos'ta reklam tarafı başlıyor: bir reklamda tüketicinin kararını etkileyecek biçimde yapay zekâ kullandıysanız, bunu izleyenin fark edeceği şekilde belirteceksiniz. Avrupa Birliği'nde ise 2 Ağustos'ta Yapay Zekâ Yasası'nın şeffaflık maddeleri uygulanmaya başlıyor; oradaki asıl yük içeriği üreten sistemlerin kendisinde. Google 24 Temmuz'da bu iş için hazırlanan gönüllü uyum kodunu imzaladığını açıkladı. Aşağıda hangi kuralın kime dokunduğunu ve önümüzdeki hafta sizin listenizde ne olması gerektiğini yazdım.
Google tam olarak neyi imzaladı?
Google'ın Avrupa kurumlarından sorumlu kamu politikası yöneticisi Karen Massin, 24 Temmuz'da şirketin Yapay Zekâ İçeriği Şeffaflığı Uygulama Kodu'nu imzaladığını duyurdu. Bu kod, sentetik içerik üreten sistemlerin çıktılarını nasıl işaretleyeceğini ve derin sahte (deepfake) içeriğin nasıl etiketleneceğini tarif eden bir uyum rehberi. Arkasında Avrupa Birliği Yapay Zekâ Yasası'nın 50. maddesi var.
İmzanın gönüllü olduğunu vurgulamakta fayda var. Avrupa Komisyonu kendi açıklamasında bunu net söylüyor: kodu imzalamamak tek başına yasaya aykırılık sayılmıyor, imzalamayanlar uyumu başka yollarla göstermek durumunda kalıyor. İmzanın getirdiği asıl şey öngörülebilirlik; 27 üye ülkenin tamamında geçerli, tanınmış tek bir uyum yolu.
| Başlık | Ayrıntı |
|---|---|
| Belge | Yapay Zekâ İçeriği Şeffaflığı Uygulama Kodu |
| Duyuru | 24 Temmuz 2026, Google kamu politikası blogu |
| Dayanak | Avrupa Birliği Yapay Zekâ Yasası, 50. maddenin 2, 4 ve 5. fıkraları |
| Uygulama tarihi | 2 Ağustos 2026 |
| İmza | Gönüllü; imzalamamak tek başına aykırılık sayılmıyor |
| Filigran ortaklığı | SynthID'nin yaygınlaşması için Apple, ElevenLabs, Kakao, NVIDIA ve OpenAI ile iş birliği |
Bu haber Türkiye'deki bir işletmeyi neden ilgilendiriyor?
Takvime bakınca dikkat çeken bir yan yanalık çıkıyor. Ticaret Bakanlığı'nın güncellediği reklam yönetmeliği 1 Ağustos'ta yürürlüğe giriyor ve içinde yapay zekâ maddesi var; ayrıntısını 1 Ağustos'ta reklamda değişenler yazımızda yazmıştık. Avrupa'nın şeffaflık maddeleri ise tam bir gün sonra uygulanmaya başlıyor.
İki metin arasında hukuki bir bağ yok, birbirinden habersiz hazırlandılar. Yine de aynı hafta içinde, iki ayrı otorite aynı soruya cevap veriyor: bir içeriğin yapay zekâdan geldiği nasıl anlaşılacak? Kapsamları ayrıldığı için hangisinin size dokunduğunu görmek önemli.
| Soru | Türkiye · 1 Ağustos | Avrupa Birliği · 2 Ağustos |
|---|---|---|
| Hangi metin | Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği | Yapay Zekâ Yasası, 50. madde |
| Neyi düzenliyor | Ticari reklam | Sentetik içerik üreten sistemler ve kamuoyunu ilgilendiren yayınlar |
| Kime bakıyor | Reklam veren işletme | Önce sistemi geliştiren sağlayıcı, ardından mesleki amaçla yayımlayan |
| Ne istiyor | Yapay zekâ kullanıldığını fark edilir biçimde belirtmek | Çıktıyı makine tarafından okunabilir biçimde işaretlemek, derin sahteyi etiketlemek |
| Uyum yolu | Doğrudan yönetmeliğe uymak | Uygulama kodunu imzalamak gönüllü; imzalamayan uyumu başka yolla gösterir |
Filigran gözle görülmüyorsa ne işe yarıyor?
Avrupa tarafındaki kuralın kalbinde makine tarafından okunabilir işaretleme var. Yani üretilen görselin, sesin ya da videonun içine, insan gözünün seçemeyeceği bir iz gömülüyor; sonradan uygun bir araç bu izi okuyup içeriğin yapay zekâdan geldiğini söyleyebiliyor. Google bu işi kendi filigran teknolojisi SynthID ile yapıyor ve duyuruda teknolojinin yaygınlaşması için Apple, ElevenLabs, Kakao, NVIDIA ve OpenAI ile birlikte çalıştığını belirtiyor. İçeriğin kaynağını taşıyan C2PA standardını hızlandırma sözü de veriliyor.
Buradaki ayrımı kaçırmamak gerekiyor. Filigran insanın gözüne hitap etmiyor, makinenin okuyabileceği bir kayıt olarak duruyor. Türkiye'deki reklam kuralı ise tam tersini istiyor: reklamı izleyen insan fark etsin. Aynı amacın iki farklı yüzü sayılabilir, biri altyapıda çalışıyor öteki vitrinde. Yapay zekânın reklam tarafında nasıl görünür kılındığını Google'ın reklamlara getirdiği yapay zekâ etiketi haberimizde de anlatmıştık.
Google'ın kendi çekincesi ne?
Duyurunun ilginç yanı, imzayı atan şirketin aynı metinde çekincesini de yazmış olması. Google, teknik çözümler hâlâ olgunlaşırken düzenleme karmaşıklığının artmasının Avrupa'nın rekabet gücü ve sadeleşme hedefleriyle çelişebileceğini söylüyor. İkinci endişesi daha doğrudan okuru ilgilendiriyor.
Hangi durumda ne yapmanız bekleniyor?
Kuralları tek tek okumak yerine kendi durumunuza bakmak daha pratik. Aşağıdaki tablo, bir işletmenin karşılaşabileceği yaygın hâlleri ve karşılığında ne beklendiğini topluyor.
| Durumunuz | Ne yapmanız bekleniyor |
|---|---|
| Reklam görselinizi veya metnini yapay zekâyla ürettiniz | Reklamın uygun bir yerinde bunu belirtin (Türkiye, 1 Ağustos) |
| Ücretli bir sosyal medya tanıtımında yapay zekâ görseli kullandınız | Hem tanıtım ibaresi hem yapay zekâ açıklaması gerekiyor |
| Gerçek bir kişinin yapay kopyasına ürününüzü kullandırdınız | Bu tamamen yasak; istisnası yok |
| Blog yazınızı yapay zekâ yardımıyla hazırladınız, reklam değil | Yönetmeliğin reklam maddelerinin kapsamı dışında; doğruluk sorumluluğu sizde |
| Avrupa'daki kullanıcılara yönelik sentetik içerik yayımlıyorsunuz | Avrupa tarafındaki işaretleme ve etiketleme kuralları gündeminize girer |
Etiket, işin kalitesini gizlemez
Yapay zekâ etiketini bir utanç damgası gibi gören çok. Ben tersini düşünüyorum. Bir afişi yapay zekâyla hazırladığınızı yazmanız o afişin kötü olduğunu söylemiyor, yalnızca nasıl yapıldığını söylüyor. Kalite hâlâ sizin elinizde duruyor: ne istediğinizi bilmek, çıkanı eleyip düzeltmek, markanıza uydurmak. Aracı iyi kullananla kötü kullanan arasındaki fark zaten ilk bakışta görülüyor.
Beni asıl düşündüren nokta Google'ın uyarısıyla aynı yerde: etiket enflasyonu. Her yere etiket koyulursa etiket okunmaz olur, okunmayan bir etiket de kimseyi korumaz. Bu yüzden kuralların dar tutulmuş olmasını isabetli buluyorum. Reklamda belirtin, kamuoyunu ilgilendiren bir konuda sahte görüntü yayımlıyorsanız etiketleyin; gerisi zaten editoryal sorumluluğunuz. Makinelerin sitenizi nasıl okuduğu meselesinin nereye gittiğini merak ediyorsanız ajan tabanlı ticaret yazımıza da bakabilirsiniz.
Şunu merak ediyorum: birkaç yıl sonra bu etiketlere bakıp "ne vardı ki bunda" mı diyeceğiz, yoksa bir içeriğin nasıl üretildiğini sormak sıradan bir alışkanlığa mı dönüşecek? Bana ikincisi daha yakın geliyor. Bir fotoğrafın altındaki telif satırına nasıl alıştıysak, üretimin hangi elden çıktığını görmeye de alışacağız. Ben de 1 ve 2 Ağustos'u bir yükümlülük tarihinden ziyade, bu işin görgü kurallarının yazıya dökülmeye başladığı gün olarak okuyorum.
Bu yazıyla ilgili merak edilenler
Yazıyı okurken aklınıza takılabilecek soruları kısaca yanıtladık.
Yapay zekâyla hazırladığım her içeriği etiketlemek zorunda mıyım?
Hayır. Türkiye'deki kural ticari reklamı düzenliyor: bir reklamda tüketicinin kararını ciddi biçimde etkileyecek şekilde yapay zekâ kullandıysanız bunu belirtmeniz gerekiyor. Reklam olmayan bir blog yazısını veya hizmet sayfasını yapay zekâ yardımıyla hazırlamanız bu maddenin kapsamına girmiyor. İçeriğin doğru olması sorumluluğu yine sizde.
Avrupa Birliği'nin kuralı Türkiye'deki bir işletmeyi bağlar mı?
Kuralın asıl muhatabı sentetik içerik üreten sistemleri geliştiren sağlayıcılar. Avrupa'daki kullanıcılara yönelik yayın yapıyor veya hizmet üretiyorsanız konu gündeminize girebilir; yalnızca Türkiye'de çalışan yerel bir işletme için doğrudan bir yükümlülük doğmuyor. Kendi durumunuz için hukuk desteği almanız en sağlıklısı.
SynthID nedir, benim kurmam gereken bir şey mi?
Google'ın geliştirdiği dijital filigran teknolojisi. Üretilen görsel, ses ve videoya insan gözünün seçemediği bir iz bırakıyor; uygun araçlarla bu iz okunup içeriğin yapay zekâdan geldiği anlaşılabiliyor. İçeriği üreten araçların içinde çalışıyor, işletme olarak sizin ayrıca kurmanız gereken bir bileşen değil.
1 Ağustos'a kadar ne yapmalıyım?
Reklam verdiğiniz kanalları bir gözden geçirin: yapay zekâyla ürettiğiniz görsel veya metinlerde bunu belirten kısa bir not var mı, ücretli tanıtımlarınızda reklam ibaresi geçiyor mu, gösterdiğiniz müşteri yorumlarının arkasında gerçek bir alışveriş var mı. Üçünün ayrıntısı reklam yönetmeliği yazımızda duruyor.
Kaynaklar
- 01Google: Yapay Zekâ Yasası İçerik Şeffaflığı Uygulama Kodu'nu imzalıyoruz (24 Temmuz 2026)
- 02Avrupa Komisyonu: Yapay zekâ içeriği şeffaflığı uygulama kodunun imzalanması (sık sorulan sorular)
- 03Avrupa Komisyonu: Yapay Zekâ Yasası düzenleme çerçevesi
- 04Ticaret Bakanlığı: Ticari reklam yönetmeliğindeki değişiklikler (resmî duyuru)
